Zakład Retoryki Kultury i Mediów

Kierownik Zakładu:
dr hab. Leszek Drong

Pracownicy Zakładu:
dr Anna Malinowska (adiunkt)
dr Agnieszka Kliś-Brodowska (adiunkt)
dr Karolina Lebek (adiunkt)
dr Marcin Sarnek (adiunkt)
dr Tomasz Gnat (adiunkt)
mgr Magdalena Bednorz (asystent naukowo-dydaktyczny)
mgr Marta Gorgula (asystent naukowo-dydaktyczny)
mgr Małgorzata Furgacz (asystent naukowo-dydaktyczny)
mgr Aleksandra Musiał (asystent naukowo-dydaktyczny)

Doktoranci:

mgr Jacek Wandzel

Profil badawczy Zakładu Retoryki Kultury i Mediów
Retoryka kultury i mediów pozostaje w ścisłym związku z rozmaitymi dyskursami i rodzajami narracji typowymi dla literaturoznawstwa i kulturoznawstwa. Stanowi nieodzowne narzędzie do analizy poezji (tropika), uczy podstaw kompozycji tekstu już od czasów pierwszych sofistów greckich, a w naszym Zakładzie służy inspiracją badaczom zajmującym się takimi zagadnieniami jak status fikcji literackiej, narracje interaktywne, pragmatyzm, dyskursy emocji, pojęcie reprezentacji w kulturze i literaturze, światotwórstwo, nowe media, pamięć kulturowa, czy współczesne odmiany realizmu.

Nasze badania nad retoryką kultury i mediów skupiają się nie tylko na opisie przyczyn i status quo, ale także – a może przede wszystkim – podejmują analizę oddziaływań i skutków, jakie niesie ze sobą zanurzenie człowieka w kulturze. Retoryka koncentruje bowiem uwagę na interakcji między ludźmi – interakcji, której narzędziem jest język lub szerzej: kulturowo uwarunkowany kod semiotyczny. Retoryka kultury i mediów jest zatem przestrzenią par excellence humanistyczną i filologiczną.

Za jeden z konstytutywnych tekstów dla współczesnego rozumienia retoryki uznajemy esej Stanleya Fisha pt…. Retoryka – w kluczowym momencie wywodu Fish przeciwstawia retorykę teorii/metodologii i wskazuje na praktyczny wymiar tytułowej dziedziny. Tak rozumiana retoryka między innymi uczy odczytywać kulturę poprzez afekt, emocje, przekonania (ang. belief); zaprasza w świat kultury popularnej i pomaga ją zrozumieć przy pomocy takich kryteriów jak pathos, czy ethos wprowadzonych w obieg naukowy już przez Arystotelesa.

Jako jednostka naukowa w obrębie Instytutu Kultur i Literatur Anglojęzycznych nasz Zakład czuje się również odpowiedzialny za efektywne przełożenie pracy badawczej na działalność dydaktyczną. Taka odpowiedzialność wynika z samego pojęcia retoryki i jej wielowiekowej tradycji – trwałego zakorzenienia retoryki w teorii i praktyce edukacyjnej. Wiąże się to także z naszym przekonaniem, że praca naukowa jest wartością tym większą, im skuteczniej jesteśmy w stanie podzielić się jej efektami. Do takich wniosków prowadzą badania nad pragmatyzmem we współczesnej humanistyce, dlatego duży nacisk kładziemy na komunikatywność naszej działalności naukowej.

Nasze poszukiwania naukowe wskazują także, iż retoryka to klucz do skarbca relacji interdyscyplinarnych między kulturoznawstwem, literaturoznawstwem i dziedzinami pokrewnymi, takimi jak medioznawstwo, filozofia, historia, socjologia, psychologia, politologia, czy prawo. We wszystkich wspomnianych tu dyscyplinach performatywny potencjał komunikacji kulturowej ujawnia zależności między pozornie niezwiązanymi ze sobą sferami życia codziennego. Oprócz zainteresowania wspomnianymi wcześniej dziedzinami jesteśmy otwarci na współpracę z przedstawicielami różnych środowisk, nie tylko akademickich. Na bieżąco współpracujemy z krajowymi i międzynarodowymi organizacjami i stowarzyszeniami naukowymi, m.in. z Polskim Towarzystwem Retorycznym, Ośrodkiem Badań nad Pragmatyzmem im. Johna Deweya, International Association for the Study of Irish Literatures, Love Research Network, The Society for the Study of Sex and Love, czy Irish Memory Studies Network ale warto również wspomnieć o ścisłej współpracy z przedstawicielami branży IT, która docenia rozwój badań naukowych nad rozrywką interaktywną w naszym Instytucie.

Jednym z kluczowych obszarów naszych zainteresowań jest konstytuowanie się relacji nadawca-odbiorca w kulturze. W jej ramach retoryka jest rozumiana jako nieustanny proces negocjacji w obrębie kultury, czego przykładem może być ciągła ewolucja gatunków i dyskursów, proces ustawicznego stwarzania, przeciwieństwo stasis (np. media w wersji 2.0). W tym duchu ewoluują nasze poszukiwania naukowe – jesteśmy otwarci na nowe pomysły i kierunki, chętnie podejmujemy nowe tematy badawcze, starając się wciąż poszerzać granice swoich zainteresowań i dzielić się swoimi fascynacjami z innymi w przekonaniu, że – parafrazując Ludwiga Wittgensteina – „granice moich poszukiwań naukowych oznaczają granice mojego świata”.       

 

logo ikila blue small

 

Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
ul. Gen. S. Grota-Roweckiego 5
41-205 Sosnowiec