Działalność naukowo-badawcza Instytutu Kultur i Literatur Anglojęzycznych obejmuje cztery wzajemnie przenikające się i uzupełniające obszary: są to (1) interdyscyplinarne badania kulturoznawcze i literaturoznawcze, (2) studia z teorii literatury i kultury, oraz skupiające się na konkretnych epokach, zjawiskach, trendach lub autorach (3) brytyjskie studia kulturoznawcze i literaturoznawcze i (4) amerykańskie i kanadyjskie studia kulturoznawcze i literaturoznawcze.

Badania prowadzone są przez następujące jednostki Instytutu:

  • Zakład Teorii Literatury i Kultury
  • Zakład Kultury i Literatury Brytyjskiej
  • Zakład Studiów Amerykańskich i Kanadyjskich
  • Zakład Studiów Postkolonialnych i Literatur Podróżniczych

Ponadto w strukturze Instytutu działają trzy centra badawcze:

  • Centrum Studiów Kanadyjskich
  • Centrum Gender Studies
  • Centrum Badań Narracji Interaktywnych.
  • Wyniki badań publikowane są w tomach zbiorowych redagowanych pod egidą Instytutu, w usytuowanym w Instytucie periodyku Er(r)go: Teoria - Literatura - Kultura, w pracach serii Literary and Cultural Theory oraz w publikacjach zamieszczanych indywidualnie przez pracowników w różnorodnych periodykach i tomach w kraju i za granicą.

Wymienione i opisane niżej tematy i projekty pilotowane są przez konkretne Zakłady i Centra, ale nie są ograniczone ich ramami i łączą pracowników różnych sekcji. Ten brak ścisłych podziałów dyscyplinarnych i nacisk na wspólnotę badań powoduje, iż nie przypisujemy żadnej szczegółowej problematyki którejkolwiek z jednostek instytucjonalnych.

Badania kulturoznawcze prowadzone w Instytucie wykraczają daleko poza problematykę anglofońską i włączają się w nurt szeroko rozumianych cultural studies i antropologii kulturowej. Badania te organizują się według szeregu wzajemnie zależnych i warunkujących się sfer tematycznych i metodologicznych.

Badania teoretyczne i metodologiczne pozostają w ścisłym związku z badaniami kulturoznawczymi i historycznoliterackimi. Teoria rozumiana jest jako działalność interdyscyplinarna, skupiająca w sobie kategorie literaturoznawstwa, kultury, etyki, estetyki, filozofii, językoznawstwa, semiotyki, przekładoznawstwa, nauk kognitywnych, antropologii, pozostające jednak nie w relacji eklektycznego zbioru, a uzupełniającego się i wewnętrznie konsekwentnego aparatu pojęciowego. Pośród przedmiotów badań teoretycznych wymienić należy szcze-gólnie te pojęcia, które same stanowią - niejednokrotnie zachodzące na siebie - rozległe ob-szary badawcze, a które jednocześnie umożliwiają głębszy wgląd w teksty kultury i literatury.

Zagadnienia interdyscyplinarne w kontekście kultury i literatury brytyjskiej

Przy obecnym stanie badań nad kulturą i literaturą brytyjską, problematyka zagadnień badawczych wykracza daleko poza sferę kulturowo-literacką. Coraz bardziej interesujące stają się obszary pograniczne, nie tylko kulturowo-literackie, ale także związane z badaniami socjologicznymi, estetycznymi, politycznymi i ekonomicznymi. Badania nad kulturą i literaturą brytyjską zostały poszerzane o takie konteksty jak kultura brytyjsko-amerykańska, kultura brytyjsko-polska, literatura porównawcza np. brytyjsko-niemiecka, brytyjsko-amerykańska, problematyka przekładu, którego teoria postuluje przekraczanie granic kultur, aspekty estetyczno-filozoficzne w literaturze angielskiego obszaru językowego, zagadnienia historyczno-literackie oraz wiele innych zjawisk na styku kultury i literatury anglojęzycznej. Od najdawniejszych czasów historycznych kultury staro-angielskiej, literatury średniowiecza, ale nade wszystko od czasów XVIII wieku kultura i literatura brytyjska staje się ważnym wyzwaniem i inspiracją dla badań interdyscyplinarnych. Obejmują one już nie tylko analizy historyczne dzieł literackich, ale także aspekty teoretyczne, kulturoznawcze, filozoficzne, psychologiczne, strukturalne, problematykę przestrzeni i czasu w literaturze, badania nad podmiotowością i tożsamością, odmiennością kulturową, często w kontekście kultury europejskiej i poza-europejskiej (np. amerykańskiej). Proponowane zagadnienia badawcze dotyczą zatem szerokiej gamy tematycznej, która często wychodzi poza ramy historyczne i konteksty związane tylko z kulturą i literaturą brytyjską i obejmuje wiele obszarów porównawczych – innych literatur i kultur (poza)europejskich.

Zakład Studiów Amerykańskich i Kanadyjskich prowadzi hemisferyczne i transoceaniczne studia amerykanistyczne - a więc badania poddające naukowej refeksji kultury obu Ameryk, postrzegane jako „naczynia polączone”. Tak określony charakter prowadzonych w Zakładzie działań naukowych pozwala diagnozowac dynamikę zależnosci między zjawiskami i procesami zachodzącymi „wewnątrz” Ameryk, ale także „poprzez oceany”: między Europą i Afryką a Amerykami - i między Amerykami a Oceanią i Azją.

logo small

Instytut Kultur i Literatur Anglojęzycznych

 

Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
ul. Gen. S. Grota-Roweckiego 5
41-205 Sosnowiec