Inside-Out: Discourses of Interiority and Worldmaking Imagination

Zbigniew Białas, Paweł Jędrzejko, Karolina Lebek, red.

Inter, intra, intro … pragmatycznie rzecz ujmując, potoczny sens tych morfemów definiują konteksty ich użycia: w świetle codziennych rozmów to zwyczajne, nie zwracające naszej uwagi, elementy języka. Jednak to własnie owe niepozorne przedrostki o wspólnej etymologii - znaczniki przestrzennej metafory o niebanalnej mocy tworzenia rzeczywistości - zadecydowały o racji bytu niniejszej książki, bowiem denotując graniczność, te na pierwszy rzut oka niewinne leksemy zdolne są do tego, by zespawać w jedno, lub zdekonstruować binarne opozycje, od których logika wielkich narracji Zachodu tak bardzo zależy. Kiedy więc stają się pierwszoplanowym obiektem krytycznej refleksji, uruchamiają myślenie w kategoriach "epistemologii relacyjnych", operujących w przestrzeni języka sprzyjającego nieuniwersalistycznemu opisowi tego jak żyjemy, a w konsekwencji także tego kim jesteśmy.

To właśnie światostwórcza moc dyskursów uruchomionych przez dialektykę wnętrza/zewnętrza inspirowała siedemnaścioro badaczy o zróżnicowanych zainteresowaniach i preferencjach metodologicznych do wspólnego namysłu nad różnymi formami "wywnętrzania się" współczesnej kultury Zachodu. Poczynając od refleksji teoretycznych i kończąc na literackich, historycznych, czy psychologicznych studiach przypadków, poświęconych pojedynczym twórcom, tekstom, czy zjawiskom, niniejsza książka bada inter-esse ludzkiej kondycji: podstawowe zasady naszego bycia-w-świecie, naszego modus vivendi.

The Language of Sense, Common-Sense and Nonsense

Ewa Borkowska, Tomasz Burzyński, Maciej Nowak, red.

Mimo dużego zróżnicowania perspektyw badawczych i metodologicznych prezentowanych przez poszczególne artykuły składające się na tom The Language of Sense, Common-Sense and Nonsense,  ich autorzy w istocie zadają jedno zasadnicze pytanie: czy – a jeśli tak to w jakim stopniu – sens  lub  sensy  tego, co nazywamy naszą rzeczywistością są zapośredniczone przez „nonsens”? Ów nonsens semantycznie nawiązuje do absurdalności, ale także do nie-sensu, czyli ontologicznego braku sensu.  Zamysłowi tomu – jeśli ujmiemy jego treść całościowo – udaje się pogodzić gravitas myśli filozoficznej –  tu efekt lektury klasyków egzystencjalizmu i hermeneutyki – z intelektualnie mniej napiętą refleksją interdyscyplinarną. Ostatecznie dyskurs nie-sensu jest na wskroś poważny, łączy bowiem w sobie rzetelne odwołania do klasyki literackiej (Bruno Schultz, John Milton, Lewis Carroll, nurty gotyku, współczesna powieść amerykańska), rozważania nad filmem popularnym i eksperymentującym zarazem (Michael Winterbottom, Rob Marshall), nostalgiczne zwroty literackiej Ameryki ku tradycyjnej Japonii (Gary Snyder) oraz rozmyślania nad rzeczywistością wirtualną, w tym nad jej popularnymi produktami (gra Fallout.) W niniejszym zbiorze 21 artykułów czytelnik odnajdzie wielkie nazwiska klasyki literatury akademickiej (Bachtin, Camus, Gadamer), ale może przede wszystkim błyskotliwe próby zobrazowania kultury współczesnej jako pletni rejestrów, stylów, kodów semiotycznych, systemów znaków.

Książka stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, czym mogą być literatura i sztuka dzisiaj, a co się z tym wiąże – również, krytyczne odniesienie do starego jak nowoczesność problemu końca sztuki wysokiej. Wychodząc z założenia, że mówienie o końcu sztuki jest uzasadnione, tylko jeśli rozumiemy ją jako prezentację tego, co idealne w formie uchwytnej dla zmysłów, w pracy próbowano spojrzeć na rolę twórczości i krytyki w naszym świecie, który nie jest już światem Idei w sensie heglowskim. Jako że dyskusja czysto teoretyczna w takim przypadku nie zawsze prowadzi do uchwytnych wniosków, autor zaproponował rozważenie wyżej wspomnianych problemów, posiłkując się przykładami dzieł Paula Celana, Samuela Becketta i Bruce’a Naumana, których praktyka pozwala, jego zdaniem, na sformułowanie pewnych szerszych wniosków dotyczących sensu tworzenia w epoce zwanej często postpostmodernistyczną.

Jedna z ważniejszych tez książki Marty Mamet-Michalkiewicz zawiera się w przeświadczeniu, że Księga tysiąca i jednej nocy poddawana jest procesowi niekończących się przekształceń. Autorka skupia się zatem na prześledzeniu owych przeobrażeń dzieła literackiego, natomiast w szerszym kontekście jej praca stanowi również studium badające trajektorie zmieniających się relacji pomiędzy kulturą Wschodu i Zachodu.

The Surplus of Culture: Sense, Common-Sense, Non-Sense

Ewa Borkowska, Tomasz Burzyński, red.

This multifaceted volume presents the elusive surplus of culture in the spotlight of theory and academic practice. Despite its overtly economic implications, the concept alludes to the added value of sense, common sense and nonsense which is represented as languages of irony, irrationality and absurdity potentially subverting traditional and mainstream “regimes” of culture. Consequently, the “moment of surplus” is inherent in critical interpretation in which supposedly well-entrenched notions suddenly reveal their implicitly shattering and subversive nature.

The surplus of culture dwells at the risky intersection of untamed interpretation and tradition. It is the space of the “third” in which literary canons are re-visited, language reveals its hidden political agendas, the Orient reclaims its own cognitive perspective and established structures of cognition are questioned in the tragic-comic gesture of insight. The volume is a must for scholars and researchers in the fields of cultural studies, literature and arts as well as literary theory.

Artykuły zebrane w tomie można podzielić ze względu na dwa podejścia do tematyki podróży. Pierwsze to omawianie podróży znanych pisarzy i analiza ich dzienników podróży. Znalazły się tu teksty m.in. o podróżach w Europie Hawthorne’a, Jamesa i Twaina oraz o ich postrzeganiu Anglii i Włoch, wędrówkach Steinbecka, artykuły o Antin i o zapiskach Sheparda.

Druga grupa artykułów koncentruje się wokół wędrówek i podróży bohaterów w utworach literackich.

ang poziom small

wydz fil logo21

logo ikila en small
 

Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego
ul. Gen. S. Grota-Roweckiego 5
41-205 Sosnowiec